1/23/2011

Дэлхийн хамгийн идэвхитэй галт уулс



Галт уул Улс Гол үеүд
1 Килауеа Хавай 1823-1987
2 Стромболи Итали 1768-1952
3 Санторини/Тхира Греек 1470-1870
4 Сайнт Хэлэнс АНУ 1800-87, 1980-аад он
5 Вулкано Итали 1890
6 Кракатоа Суматра 1680-1969
7 Мауна Лоа Хавай 1859-1950
8 Маяон Филипин 1616-1984
9 Вэсувиус Итали МЭ 79-1906
10 Хэкла Исланд 1693-1970

ДЭЛХИЙН ХАМГИЙН ТОМ ГАЗАР ХӨДЛӨЛТ


Хамгийн хүчтэй газар хөдлөлтүүд

1 Гансу            Хятад              1920                8.6
2 Нан-шань     Хятад              1927                8.3
3 Кванто         Япон                1923                8.3
4 Тангшан       Хятад              1976                8.2
5 Шэнси          Хятад              1556                *
6 Калкута        Энэтхэг           1737                *
7 Антойч         Турк                526                  *
8 Хоккайдо     Япон                1730                *

*  энэ Рейхтэрийн шаталбар гэж гарахаас өмнө болсон
Газар хөдлөлтөөс нас барсан хүний тоогоор
5 Шэнши, Хятад 830.000
6 Калкута, Энэтхэг 300.000
7 Антойч, Турк 250.000
4 Тангшань, Хятад 242.000
2 Нань-шань, Хятад 200.000
1 Гансу, Хятад 180.000
3 Кванто, Япон, 143.000
8 Хоккайдо, Япон 137.000

Ш.ГҮРБАЗАР: "БИ МОНГОЛООРОО ГОЁДОГ"


Ш.ГҮРБАЗАР: "БИ МОНГОЛООРОО ГОЁДОГ"
Хөх Азийн цээжин дээр ирж буцахын учир
Хүмүүний алтан заяа энд байхын учир
Туурайн тамгатай хөрсөн дээр
Унагатай хамт тэнцэж хөлд орохын учир
Тунгалаг шанданы толиог
Хулантай хамт булаалдаж рашаан амсахын учир
Би Монголдоо мэндэлсэн

Газар тэнгэрийн савсалагад гайхуулан байж
Ганц яваа насаараа би Монголоороо гоёно би

Хөхөөтэй зуны цэцэгийн алаг шүүдэрээр хөлөө гоёдог
Хүрэн толгойн сүүдэрийн айзам жавхаагаар нь хоолойгоо гоёдог
Зэрэглээтсэн талын бараан нүүдлээр харцаа гоёдог
Зээгэлсэн шар толгодын алтан хормойгоор хаяагаа гоёдог 
Би Монголоороо гоёдог
Айрганд нь ардын дуу иссэн хөхүүрээр нь ханаа гоёдог
Аяганд нь үдийн нар далбилзасан өвгөдөөрөө хоймроо гоёдог
Хаврын тэргүүн сарын шинийн нэгэнд ашдын билэгээр гоёдог
Намрын дунд сарын арван долоонд амрагийн харцаар гоёдог 
Би Монголоороо гоёдог
Ширгэшгүй Хэрлэнгийнхээ усыг нар зөв бүсэлж гоёдог
Шилгэшгүй нутагийнхаа уулсийг нас зөв түшиж гоёдог
Би Монголоороо гоёдог
Морьд эргэсэн наадмын дурдан тоосоор нь дээлээ гоёдог 
Монгол гэсэн зургаан үсэгтэй бурхан нэрээр нь дэлхийд гоёдог
Би Монголоороо гоёдог
Алган дотор хавчигийн цагаан чулуу алгаараа ташчихад
Ангаахай гардаг болов уу гэж томоогvй насаа үнэмшиж
Аргал түүхдээ хүртэл саварын хумаснаас өмөөрөн
Алтан ширээгийнхээ чулууг шувууны амиар хайрласан
Аргалын чинээ уул байлаа ч зулайд нь хүргэж залбирна аа Эх орон минь
Алгын чинээ нутагтай гэвч заяа минь гэж тайтгарна
 Эх орон минь
Буйран чинээхэн уулс байвал сөхөрч суугаад жаргана
Бүрэн эрхт Монгол минь байхад сүүгээ өргөөд залбирна аа
Эх нутгийнхаа хүйтэн бороонд ч дулаацсан
Дулаацсан биенээс минь хийморь савсасан
Савсасан омогийн нүцгэн мананд 
Сая тэнцэсэн унага Монголоо эрнэ
Би ямар дэлхийн чинээ бодлоо гээд
Газрын дайтай наслах биш
Би ямар дээлтэй цахиур шиг явлаа гээд
Галын хэртэй дүрэлзэх биш дээ
Би ямар энэрлээ энэрлээ гээд
Энэ орчлонг уяхан болгох биш
Би ямар эрэглээ эрэглээ гээд
Ээжээсээ дахиад төрөх бишдээ
Би ямар үнэн худлын ард 
Сүүлчийн цэгээ хатгах биш
Би ямар үүлтэй нартай хорвоод
Сүүдрээ гатлаж чадах бишдээ
Гэхдээ би агтны мөртэй Монголдоо
Амгаан чимээшиг ойрхон явах юмсан гэж боддог юм аа
Амьдрахын жамтай насандаа амьсгалахын зайтай 
Үнэн явах юмсан гэж хичээдэг юмаа Эх орон минь
Би би Монголоороо гоёдог 
Монголоороо гоёдог

1/21/2011

Т.Галсан: "Намрын шөнө найм, зуны шөнө зургаа"


Т.Галсан гуай гар утас барьдаггүй. Тэрбээр гэргийдээ “Г.Занданшатар гишүүнээс өөр хүн залгавал байхгүй гэж хэлээрэй” гээд хэвтээд өгдөг гэнэ. Учир нь өнгөрсөн УИХ-ын сонгуулиар эрхэм гишүүнийг дэмжиж, Баянхонгор аймгаар сар гаруй хамт явжээ. Нэг өдөр гишүүнийг салхилчихаад гаднаас орж ирэхэд нь Т.Галсан гуай “Чи хаана хонов” гэж асуухад “Таны хажуугийн орон дээр унтсан шүү дээ” гэжээ.
Өвгөн найрагч ёжтойхон инээмсэглэж, “Чам шиг залуу байхад орон дээр биш охин дээр унтаж, намрын шөнө найм, зуны шөнө зургаа амжуулж явлаа” хэмээн эротик сургаал айлдсан аж. Түүнээс хойш зохиолч нөхөд нь “Эротик онигооны Галсан” хэмээн даапаалдаг болжээ.
Саяхны нэг өдөр тэрбээр такси бариад гэрийнхээ гадаа иртэл жолооч “2000 төгрөг гарлаа″ гэхэд задгай мөнгөгүй тул 20 мянган төгрөг өөдөөс нь сарвайжээ. “Та баянаараа битгий гайхуулаад байгаарай” гээд хөмсөг зангидахад нь тэрбээр тайвнаар “Бидний цөөхөн монгол бие бие рүүгээ хялалзаад яахав. Энэ мөнгийг танд өгчихье. Алтан шар зам чинь өлзийтэй байх болтугай.
Харин замын цагдаа холуур явах болтугай” гэхэд жолооч муухан жуумалзаж гэнэ. Тэгэхээр нь үргэлжлүүлэн “Оройтоод очиход авгай чинь уурлалгүй, тос гартал тас тэврэх болтугай.
Арын чинь суудал дээр гадаадын жуулчин доллартай цүнхээ мартаад буух болтугай” гээд хэлтэл жолооч өөрийн эрхгүй элгээ хөштөл инээж, “Би таныг гэрт чинь оруулж өгье” гэжээ.
Эх сурвалж: "Өнөөдөр" сонин

1/20/2011

Хажуугийн хаяг

Зургийг Ж.Бат-Ирээдүй

Uniqlo, Ginza, Tokyo, 2010

Энэ зун надтай хамт ажилладаг монгол судлаач япон хүн Монголд очлоо. Бид хоёр нэг өдөр Улаанбаатарын гудамжаар жаахан алхаж хороололд номын дэлгүүр баахан хайж явлаа. Тэгсэн чинь манай дэлгүүр хоршоонууд чинь хаягаа зөвхөн урдаа хийдэг юм байна. Хажуугаас нь хараад олох боломж байхгүй юм. Заавал урд нь очиж байж унших юм. Барууны орнуудад бол компани хаягаа заавал урдаас болон хажуугаас харагдах хоёр байдлаар хийдэг л дээ. Манайхан сэтгэдэггүй, мэддэггүй юм уу, мөнгөө хэмнэдэг юм уу бүү мэд. Хажуугаас харах хаягтай бол дагуу гудамжнаас ирж байгаа хүн бол аа энэ номын дэлгүүр байна гээд шууд олж харж болно. Манайд бол тэгдэггүй юм байна. Заавал урд нь очиж байж хаягийг нь уншдаг нэг зовлон байна. Үүнээс үүдээд би энэ компаниудын хаягийг заавал хоёр талаас нь харж болдог хийх ёстой юм байна гэж бодсоноо бичиж байна. Уг нь аль эрт бодсон юм. Бодсоор яваад өдий хүрчлээ. Энэ бол бас бөөн мөнгө байна шүү дээ, хаяг хийдэг газруудад. Дээрх зурган дээр нүүрний хаяг, хажуугийн хаяг хоёр харагдаж байгаа биз. Иймэрхүү л юм яриад байгаа юм.

Хорлон


Хүүхдүүд заримдаа нэг хорлонтой юм хийдэг дээ. Яаж ч болдоггүй. Загнаад нэмэргүй, зодоод ч өнгөрсөн хорвоо болдог. Жишээ нь хоёр настай хүүхэд компьютерийн дэлгэцэн дээр шохойгоор баахан зураад гортон гаргачихсан байхад би яахав. Яаж ч чадахгүй. Яг үүнтэй адил хорлонтой юм бас энэ нийгэмд байна шүү. Хорлонтой юм хийхийн бас нэг жишээг Японд мэдлээ. Юу гээч. Хүмүүс мөнгөө хэмнээд дугуйгаа аль нэг байрны гадаа ч юм уу, пачинконы гадна ч юм уу, олон нийтэд үйлчилдэг байгууллагууд болох фитнес төв, спорт цогцолбор, дэлгүүр, үйлчилгээний газруудын гадаа дугуйны паркад тавьдаг. Дугуйны талбай бол хашаатай, голдуу тодорхой цагт нээгдэж, хааж байдаг хамгийн гол нь төлбөргүй, зөвхөн цагаараа шахдаг. Хэрвээ тэр хаах цагаас нь өмнө дугуйгаа авахгүй бол тэр хүний дугуйг ачиж хураадаг газар хэлж ачуулахаас гадна зүү, шөвөг ч юмуу тиймэрхүү үл мэдэгдэх зүйлээр хатгаж цоолж хорлодог байна. За ингэж цоолуулсан хүн бол дахиж тэнд дугуйгаа тавина аа гонжийн жоо. Үнэн хорлонтой байгаа биз. Японд унадаг дугуй бүхэн тусгай код, номер дугаартай, цагдаагийн газар бүртгэлтэй байдаг тул хэний дугуй вэ гэдгийг сайн мэдэж байдаг байна. Дугуйгаа хураалгасан тохиолдолд 2000 йэн манайхаар бол 30,000 төгрөг өгч байж авна даа. За энэхүү зүүгээр хатгах гэгч нь ёстой хорлонтой буюу хөөрхөн чадах гэгч буй за.

1/19/2011

Гарын үсэг

ГАРЫН ҮСЭГ ЭЭ ГЭЖ


Өнөөдрийн залуу дот ком хэмээх сайтад хоймроор голдуу суудаг нөхдүүдийн,  манайдаа гайгүй томчуудын гарын үсэгтэй нэг мэдэгдэх захидал гээч юм нийтлэгдэж. Сүрийг үзүүлж байгаа бололтой юм. Хууль ёс нарийн, журам дүрэм хатуу газар бол хүний гарын үсгийг ингэж хамаагүй ил задгай тавьж болохгүй байх шүү. Муу хүмүүс ашиглавал яана. Гэхдээ манайд одоохондоо ийм нарийн ширийн зүйлээ хуульчилж амжаагүй тул зурсан зуруулсан хоёр аль аль нь тоохгүй байх шиг байна. Нэгэнт нэтэд тавьсан тул би зүгээр хүний гарын үсгийг бичлэг, бэлгэдлийн үүднээс  сонирхдог хүний хувиар энд толилуулахаар тавичихлаа.
Хүний гарын үсэг гэдэг бол өөрийг нь ямар хүн бэ гэдгийг хэлээд өгдөг гэж ярьдаг. Ер нь үсэг, бичгийн хэв бол бас тэр хүнийг илэрхийлэх нэг зүйл гарцаагүй мөн нь мөн. Амьдрал дээр найгүй бичигтэй ч ёстой хүн шиг хүн байж л байдаг, харин аятайхан бичдэг мөртлөө жинхэнэ хогийн шаар бас зөндөө. Тийм учраас муухай бичигтэй бол муу хүн, сайхан бичвэл сайн хүн гэж дүгнэж болохгүй ч бас ч гэж энд тэнд сайн муу янз бүрийн юман дээр гарын үсэг зурдаг хүн гарын үсгээ аятайхан байх талаас бодмоор юм билээ. Мунхаг манийгаа удирддаг гэх энэ хүмүүсийн гарын үсгийг нэг шинжиж үзвэл энд нээрээ олигтой гарын үсэг нэг алга аа. Отгонбаяр сайдынх арай дөнгүүр юм уу даа. Ер нь гарын үсэг хайш яайш зүйл бас биш юм. Тийм учраас залуугаасаа гарын үсгээ зурж сурахдаа маш бодож зурж, сурч дасах хэрэгтэй шиг санагддаг. Яс юман дээр хүний гарын үсэг бол давтагдахгүй шинж чанараараа ямар ч нарийн хийсэн тамга тэмдэгнээс нарийн эд. Тийм учраас албан бичиг баримт, банкны данс гээд бүхий л зүйлд гарын үсгээр баталгаа болгодог. Монголчууд аливаа зүйлийн сайн сайхны бэлгэдлийг их боддог улс. Доошоо татаж төгсгөсөн зурлагатай гарын үсэг унаж уруудахыг ёрлодог бол, дээш өөдөө татлагатай гарын үсэг өсөж дэвжихийн сайн утга бэлгэддэг ч гэж ярьдаг. Хамгийн наад зах нь иймэрхүү зүйлээс нь эхлээд бодууштай юм билээ. Гадны томчуудын гарын үсэг бол нээрээ ТОМ юм билээ шүү. Зураас зурлага бүхэн нэгийг илэрхийлсү.
Зургийн эх сурвалж zaluu.com